Tản văn

Giới thiệu Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng

Đánh giá bài viết

Chín năm làm một Điện Biên
Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng”

Loading...

                                                       Tố Hữu

Đó là những câu thơ vô cùng độc đáo của Tố Hữu ca ngợi về thành phố Điện Biên, một thành phố nhỏ được cả thế giới biết đến với trận Điện Biên Phủ năm 1954 lừng lẫy năm châu trấn động dịa cầu. Chiến thắng Điện Biên Phủ là một bản anh hùng ca bất hủ bắt nguồn từ truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc ta, từ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, từ sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân và ý chí quyết tâm chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, của quân và dân ta và đặc biệt là sự lãnh đạo tài tình của đại tướng Võ Nguyên Giáp tại sở chỉ huy quân sự Mường Phăng trung tâm đầu não của chiến dịch Điện Biên Phủ.

Gioi thieu So chi huy chien dich Dien Bien Phu tai Muong Phang Giới thiệu Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng

Đến với Điện Biên, ngoài các điểm di tích lịch sử nổi tiểng như Mường Thanh, Him Lam, đồi A1…, du khách không thể bỏ qua địa danh Mường Phăng (thuộc Thành phố Điện Biên). Đây là nơi đặt Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ trong 105 ngày (từ 31-1-1954 đến 15-5-1954). Tại đây, Đại tướng, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp cùng với Bộ chỉ huy Chiến dịch đã đưa ra những chỉ thị, mệnh lệnh tấn công có tính chất quyết định làm nên Chiến thắng “Lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu” Mường Phăng nằm cách trung tâm thành phố Điện Biên Phủ khoảng 35 km đường bộ (18 km đường chim bay). Khu di tích nằm tại khu rừng già dưới chân núi Pú Đồn thuộc xã Mường Phăng – Điện Biên. Sở chỉ huy nằm ở độ cao trên 1.000m so với mặt biển, ẩn mình dưới tán rừng cổ thụ. Từ căn hầm chỉ huy đi ra triền núi phía sau, trèo lên đỉnh đồi Pú Cá, có thể quan sát toàn bộ thành phố Điện Biên Phủ, thung lũng Mường Thanh và các cứ điểm trước kia của quân Pháp như đồi Him Lam, đồi Độc Lập, đồi D1, đồi C1, đồi A1, cầu Mường Thanh…  Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ ở Mường Phăng được xây dựng dọc theo một con suối nhỏ chảy quanh dưới chân núi Pú Đồn, trên một diện tích tự nhiên khoảng 90 km2 và được bố trí thành một hệ thống liên hoàn, bao bọc trước sau, có hầm hào, lán trại thuận tiện, phù hợp với tốc độ làm việc khẩn trương của Bộ chỉ huy chiến dịch vừa đảm bảo bí mật, an toàn tuyệt đối. Nhà làm việc của các cơ quan trong Sở chỉ huy là những lán nhỏ dấu mình dưới tán cây rừng. Bên dưới nền lán là những căn hầm nhỏ, trên nắp hầm lát những cây gỗ tròn chắc chắn để đề phòng máy bay hoặc pháo địch bắn tới. Trên đỉnh núi Pú Đồn là đài quan sát, nơi giành riêng để Sở chỉ huy ta quan sát tình hình mặt trận.

Từ sau Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 7/5/1954, Sở chỉ huy chiến dịch đã trở thành cụm di tích lịch sử Di sản vô giá của dân tộc Việt Nam bách chiến, bách thắng. Hiện tại một số hạng mục của di tích đã được tu bổ, tôn tạo và giữ gìn để các thế hệ mai sau có thể hình dung được cuộc sống, chiến đấu của ông cha mình tại đây năm 1954.

Đến với Sở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng đầu tiên chúng ta sẽ cùng thăm trạm gác Tiền tiêu nằm ở sườn núi bên phải trên con đường nhỏ dẫn vào Sở chỉ huy do Trung đội 1, Đại đội cảnh vệ 425, Trung đoàn 144 chốt giữ. Nhiệm vụ của trạm là quan sát, nắm tình hình, đảm bảo bí mật và an toàn tuyệt đối cho Sở chỉ huy trong mọi tình huống. Tại đây các chiến sỹ ta đã đặt một đài quan sát trên một cây cao, hàng ngày thay nhau trực để nắm vững tình hình người qua lại. Từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết để bảo vệ Sở chỉ huy chiến dịch ở tuyến ngoài.

Qua khỏi trạm gác không xa là lán và hầm làm việc của cơ quan thông tin liên lạc. Ở đây có các bộ phận thông tin hữu tuyến, vô tuyến, cơ yếu v.v… do Cục trưởng Cục Thông tin Hoàng Đạo Thuý trực tiếp chỉ đạo. Tại đây được trang bị một tổng đài điện thoại giúp cho Bộ Chỉ huy chiến dịch liên lạc với các đơn vị bộ binh, công binh, pháo binh, cao xạ ở phía trước và các đơn vị kho, trạm của Tổng cục cung cấp, hệ thống quân y, dân công hoả tuyến ở phía sau mặt trận. 1 trạm thu phát vô tuyến điện, sử dụng máy thu phát quay tay thu được của địch từ những chiến dịch trước. Đây là mạng thông tin liên lạc trực tiếp giữa Bộ Chỉ huy chiến dịch với Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Bác Hồ, các chiến trường phối hợp trong nước và quốc tế.

Cách khu thông tin liên lạc khoảng 200 – 300 mét là lán của Đại đội vệ binh. Nhiệm vụ của Đại đội vệ binh là cảnh giới, tuần tra và chiến đấu phòng chống biệt kích, thám báo địch thâm nhập địa bàn, bảo vệ Sở chỉ huy. Tại khu vực này, từ lán Chỉ huy đại đội, đến vọng gác Tiền tiêu, một công sự chiến đấu dài 1,5 km, rộng 0,60m sâu 1,20m đã được xây dựng. Các chiến sỹ vệ binh luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu cao.

Loading...

Nằm dưới tán lá rừng kín đáo, bên bờ suối gần khu trung tâm là lán của Ban Quản lý hành chính cơ quan hậu cần của Sở Chỉ huy chiến dịch. Tại đây các chiến sỹ ta đã khắc phục nhiều khó khăn về thiếu lương thực, thực phẩm đảm bảo tốt đời sống cho bộ đội và cũng tại đây đã có rất nhiều sáng kiến hay được áp dụng trong việc giữ gìn bí mật, tránh được con mắt nhòm ngó của máy bay địch, hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Bên trái khu vực trung tâm Sở chỉ huy, nằm sát chân núi là lán của Đoàn sỹ quan liên lạc. Theo hồi ức của đồng chí Hoàng Minh Phương nguyên sỹ quan liên lạc giữa Đại tướng Võ Nguyên Giáp với đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc thì đây là nơi làm việc và nghỉ ngơi của các sỹ quan liên lạc. Tại đây các sỹ quan liên lạc đã làm việc rất nghiêm túc để các cuộc trao đổi, thảo luận, các quyết sách của Bộ Chỉ huy chiến dịch và đoàn cố vấn quân sự được triển khai một cách hiệu quả nhất góp phần giành chiến thắng.

Cách lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không xa về phía Đông là lán làm việc của Trưởng đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc Vi Quốc Thanh. Trong lán có giường nằm, bàn làm việc, chân giường, bàn là những đoạn gỗ nhỏ chôn thẳng xuống đất, giát giường và mặt bàn đều là những thanh tre nhỏ ken lại với nhau. Cạnh cửa ra vào là một đường hầm đào sâu vào núi dài 25 mét, mái hình vòm. Giữa đường hầm là một phòng nhỏ có bàn ghế để làm việc. Dọc theo đường hầm có các hố đào theo kiểu hàm ếch là chỗ để tránh đạn bắn thẳng và một cái thang thoát hiểm khi cần. Trường hợp có máy bay oanh tạc hoặc chiến sự ác liệt, cơ quan cố vấn mới rút vào làm việc trong hầm.

Lán và hầm của Cơ quan chính trị cách nhà hội trường khoảng 100 mét về phía Nam bên sườn núi. Tại đây ngoài lán làm việc của Chủ nhiệm Chính trị Lê Liêm còn có các lán của Phó Chủ nhiệm Lê Quang Đạo, Trưởng ban Tuyên giáo Hoàng Xuân Tuỳ, Trưởng ban Địch vận Phan Kiên, Trưởng ban Bảo vệ Chính trị Phạm Kiệt. Cơ quan Chính trị có một đường hầm dài 10 mét sâu vào lòng núi. Đoạn cuối đường hầm được mở rộng để kê bàn ghế làm việc. Trong suốt thời gian chiến dịch, Cơ quan Chính trị thông qua các đợt học tập, chỉnh đốn tư tưởng đã giúp cho các chiến sỹ ở mặt trận luôn hiểu rõ nhiệm vụ, nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng, tích cực rèn luyện ý chí chiến đấu và quyết tâm tiêu diệt kẻ thù giành thắng lợi và cũng tại đây, tờ báo Quân đội nhân dân được xuất bản và phát hành đều đặn 3 ngày 1 số đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của chiến sỹ ta trên mặt trận.

Lán và hầm làm việc của Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái nằm bên trái lán và hầm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cách Phòng Chỉ huy tác chiến trong đường hầm 35 mét. Xung quanh lán Tham mưu trưởng là các lán của các Ban Tác chiến, Quân báo, Quân lực, Hậu cần v.v… Tại đây Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái cùng các cán bộ tham mưu của mình và cố vấn Mai Gia Sinh luôn nắm chắc tình hình diễn biến chiến dịch, giúp Bộ Chỉ huy chỉ đạo các đơn vị thực hiện các nhiệm vụ tác chiến như xây dựng trận địa tấn công, trận địa pháo, mở đường kéo pháo, kiến thiết công sự bao vây, xây dựng phương án bảo vệ sức khoẻ bộ đội, bổ sung quân số, nghiên cứu tuyến vận chuyển cung cấp theo tình hình mới đến những chiến thuật như đánh lấn, bắn tỉa, đoạt dù hàng của địch v.v… Nhờ đó Bộ Chỉ huy chiến dịch luôn chủ động về kế hoạch tác chiến cả trong tấn công và phòng ngự.

Lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp có diện tích 18m2 được làm bằng vật liệu khai thác tại chỗ. Bên ngoài liếp nứa được che thêm những tấm cỏ gianh để tránh gió lùa và giấu bớt ánh sáng về ban đêm. Lán có 2 gian: Gian ngoài là phòng làm việc và nghỉ ngơi của Đại tướng, trên vách có hai tấm bản đồ tình hình chiến trường Đông Dương thu đông 1953 – 1954 và một bản đồ theo dõi vận chuyển hậu cần của ta. Trên chiếc bàn tre luôn mở rộng tấm bản đồ tình hình chiến sự giữa ta và địch ở Điện Biên Phủ tỷ lệ 1/25.000. Bên cạnh là chiếc máy điện thoại quay tay. Gian trong là của đồng chí cần vụ – Người chăm lo sức khoẻ cho Đại tướng trong suốt chiến dịch. Nói về lán làm việc này, trong hồi ức của mình Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã kể: “Mỗi lần đi chiến dịch, tôi lại trở về ngôi nhà quen thuộc. Nó cũng giống như phần lớn những ngôi nhà của các cơ quan ở Việt Bắc trong kháng chiến, chỉ khác là ở mặt trận nó được thu nhỏ tới mức tối thiểu, đúng hơn là một cái lán. Vật liệu gồm tre, luồng, lá móc, lá gồi kiếm được tại chỗ. Giữa nhà có một chiếc bàn đủ rộng để trải bản đồ. Hai bên là hai ghế dài, mặt ghế ghép bằng những đoạn vầu bổ đôi. Hai đầu nhà có hai chiếc giường lát nứa, một của tôi, một của đồng chí vệ sỹ. Không biết ai là người đầu tiên nghĩ ra kiểu nhà này. Nó đã ổn định tới mức không cần có sự cải tiến nào”.

Từ lán Đại tướng Võ Nguyên Giáp thông sang lán Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái và lán cố vấn quân sự Vi Quốc Thanh là một đường hầm dài 69 mét. Đường hầm cao 1,70 mét, rộng từ 1 đến 3 mét, giữa đường hầm có một phòng họp diện tích 18m2 và 5 vị trí đặt máy thông tin liên lạc: 1 máy nối Sở Chỉ huy chiến dịch với Bộ Chính trị Trung ương Đảng; 4 máy liên lạc trực tiếp với các đại đoàn đang chiến đấu ở Điện Biên Phủ. Đây là công trình lớn nhất ở Sở chỉ huy do Trung đội Công binh của đồng chí Đỗ Hải thực hiện và hoàn thành trong 28 ngày đêm liên tục. Đường hầm được đưa vào sử dụng từ ngày 15/4/1954 (giữa đợt tấn công thứ 2 ở Điện Biên Phủ).

Trông bề ngoài, lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp thật đơn sơ, nhưng trong thực tế, đó lại là nơi làm việc của cơ quan Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam lúc bấy giờ vì ngoài nhiệm vụ chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn có nhiệm vụ chỉ đạo các hoạt động quân sự trên phạm vi toàn quốc cũng như ở chiến trường Đông Dương cùng phối hợp với Điện Biên Phủ để giành chiến thắng như nhiệm vụ do Bộ Chính trị Trung ương Đảng giao.

Lán tác chiến là ngôi lán 3 gian: Gian trong là nơi làm việc của Trực ban tác chiến và liên lạc kiêm công vụ. Gian này có 2 giường tre, 1 bàn và 1 máy điện thoại được che kín bởi 2 tấm dù, ngày kéo lên, tối thả xuống để che không cho ánh sáng lọt ra ngoài. Trên vách ngăn có các loại bản đồ, sơ đồ, bên dưới là một tủ tài liệu bằng kẽm. Đây là nơi theo dõi tình hình chiến sự của chiến dịch và là nơi giao ban hàng ngày của Bộ chỉ huy với các Cơ quan Chính trị, Hậu cần, Quân binh chủng…

Hai gian ngoài được sử dụng làm hội trường. Ở đây có hai mạng liên lạc hữu tuyến và vô tuyến. Hữu tuyến liên lạc trực tiếp với các đơn vị như Đại đoàn 308, 304, 312, 316, 351, Trung đoàn Công binh, Tiểu đoàn trinh sát v.v… Khi cần có thể liên lạc trực tiếp với các trung, tiểu đoàn đang chiến đấu. Hệ thống vô tuyến, liên lạc với Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Hồ Chủ Tịch, Cơ quan chi viện tiền phương và các chiến trường phối hợp. Toàn bộ mệnh lệnh, chỉ thị, tin tức, báo cáo nhận và gửi đều được mã hoá do phòng cơ mật đảm nhiệm.

Trong thời gian chiến dịch, hội trường này còn là nơi diễn ra nhiều cuộc họp quan trọng có tính chất quyết định thắng lợi, trong đó phải kể đến Hội nghị Cán bộ ngày 7/2/1954 để quán triệt phương trâm tác chiến mới và công tác chuẩn bị chiến đấu. Trong hồi ký Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: “Qua cuộc họp tôi mới biết không phải mọi người đều thắc mắc khi được lệnh kéo pháo ra… Mọi người đều thực sự phấn khởi sau khi nghe phổ biến phương án tác chiến mới: Đánh chắc tiến chắc thay cho phương án đánh nhanh, thắng nhanh. Tại hội nghị này Đảng uỷ Quân sự đã đề ra 5 công việc phải làm ngay:

– Tổ chức đường cơ động cho lựu pháo.

– Tổ chức xây dựng trận địa cho lựu pháo thật kiên cố.

– Xây dựng trận địa tiến công và bao vây.

– Tổ chức sức khoẻ cho bộ đội, quân số chiến đấu, chiến thuật, kỹ thuật.

– Chuẩn bị tốt công tác cung cấp.”

Nhà ăn của Sở Chỉ huy chiến dịch nằm phía sau, cách hội trường khoảng 100 mét. Tại đây các chiến sỹ nuôi quân đã khắc phục nhiều khó khăn, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, thường xuyên đảm bảo sức khoẻ cho cán bộ bộ chì huy chiến dịch cũng như các cán bộ và chiến sỹ ta từ chiến hào về họp. Đặc biệt đồng chí Hoàng Cầm “đã cho ra đời bếp lò đun nấu không có khói” mà chiến sỹ ta gọi là bếp Hoàng Cầm. Bếp Hoàng Cầm không những đã che được mắt địch, đảm bảo để bộ đội ta ăn no đánh thắng ở Chiến dịch Điện Biên Phủ, mà còn theo chân bộ đội ta trên khắp các chiến trường trong cuộc chiến đấu chống Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc.

Có dịp đến thăm khu di tích, chứng kiến khung cảnh đơn sơ của Sở Chỉ huy chiến dịch, mỗi chúng ta lại càng thêm thấu hiểu ý nghĩa, sự vĩ đại của chiến thắng Điện Biên Phủ năm xưa. Một lần đến với Mường Phăng, được thăm khu di tích cách mạng nổi tiếng đã đi vào lịch sử, đầy ắp những sự kiện đáng nhớ, chúng ta sẽ cảm thấy hết sức may mắn và hy vọng có dịp trở lại. Mường Phăng! Hai tiếng mộc mạc mà đầy tự hào ấy sẽ còn theo suốt chiều dài lịch sử dân tộc mãi về sau, luôn là biểu tượng của tinh thần chiến thắng bất diệt.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, khu Di tích Sở chỉ huy Chiến dịch Điện biên phủ và cảnh quan thiên nhiên xung quanh được người dân Mường Phăng giữ gìn cẩn thận như là khu bảo tàng của thành phố Điện Biên Phủ. Rất nhiều du khách đến đây để tham quan, nghiên cứu. Cũng đã có nhiều cựu chiến binh về lại, đơn giản chỉ để được sống lại những kỷ niệm gian khổ nhưng hào hùng của một thời trai trẻ. Nếu dừng bước ở một ngôi nhà sàn ven núi, người ta có thể gặp cụ bà Lò Thị Đôi, người đã vận động phụ nữ Mường Phăng gom thóc lúa, trâu bò ủng hộ kháng chiến, để nghe bà kể chuyện về chiến dịch Điện biên phủ và tướng Giáp. Bà nhớ lại: "Hôm giải phóng Điện biên 7-5 là tôi có biết. Một cán bộ tên là Hạc báo tin là mình giải phóng Điện biên rồi. Dân bản lúc đó cũng không được chia tay tướng Giáp vì các cán bộ đánh giặc xong thì họ đi. Chỉ được gặp tướng Giáp khi ông ấy lên đây nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng. Đây là ảnh tôi chụp hồi ấy với tướng Giáp".

Ký ức người Mường Phăng, nhất là những người đã tròn trăm tuổi như cụ bà Lò Thị Đôi, bây giờ quẩn quanh chuyện nhớ và thương tướng Giáp. Hôm tướng Giáp về trời ngày 4 tháng 10 2013, ai cũng đến lán Đại tướng thắp nhang cho ông. Cụ bà Lò Thị Đôi không đi được thì ngồi ở bậc cầu thang này, khóc vì thương tướng Giáp. Cụ Đôi khẳng định nếu không có tướng Giáp đánh giặc thì người Mường Phăng không có cuộc sống hạnh phúc như hôm nay. Đất Mường Phăng, người Mường Phăng nay vẫn tự hào vì đã cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp chia lửa trong Chiến dịch Điện biên phủ năm xưa. Mường Phăng bao năm nay đã là quê hương thứ hai của tướng Giáp. Huyền thoại về Đại tướng Võ Nguyên Giáp và chiến thắng Điện biên phủ sống mãi cùng đất Mường Phăng. 60 năm đã qua nhưng hơi ấm Đại tướng vẫn đâu đây, như thể ông mới rời khỏi nơi này.

Di tích “Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ” ở Mường Phăng sẽ mãi mãi trường tồn, là điểm đến để mỗi người có cái nhìn khái quát, chân thực, khách quan về một thời kỳ lịch sử, với những  người con sinh ra từ đồng ruộng đã làm nên chiến thắng  hào hùng, thắng chủ nghĩa thực dân Pháp, giành độc lập tự do cho dân tộc. Đó là sức mạnh của tinh thần yêu nước, sức mạnh của những người chính nghĩa yêu hoà bình. Nơi đây sẽ mãi mãi là biểu tượng của đỉnh cao trí tuệ quân sự và khí phách anh hùng, bất khuất của dân tộc Việt Nam.

 Điện Biên hôm nay đã trở thành một điểm du lịch được yêu thích đối với du khách khắp mọi miền Tổ quốc, cùng với các điểm du lịch hấp dẫn như Tượng đài chiến thắng Điện Biên, Đồi A1, Hầm Đờ Cát, Bảo tàng chiến thắng Điện Biên Phủ, Cánh đồng Mường Thanh, Hồ Pá Khoang, Động Pa Thơm,Thành Bản Phủ, Đền thờ Hoàng Công Chất, Suối nước nóng U Va, Hua Pe, Đèo Pha Đin …..Thì Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ cũng là điểm hấp dẫn đối với khách du lịch thập phương. Nếu các bạn đang và có ý định đi du lịch hãy chọn “Điện Biên quê hương tôi – Thiên sử vàng chói lọi” nơi có Sở chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng các bạn sẽ có cái nhìn khái quát, chân thực khách quan về sức mạnh của một dân tộc, sức mạnh của những người chiến thắng không phải ở vũ khí, trang thiết bị hiện đại hay ở lô cốt vững chắc mà đó là sức mạnh của tinh thần yêu nước, sức mạnh của những người chính nghĩa yêu hòa bình. Đi giữa cánh rừng nguyên sinh của khu di tích Mường Phăng, ký ức về một thời kỳ chiến đấu và chiến thắng oanh liệt, hào hùng của dân tộc, như sống lại trong lòng các bạn. Mường Phăng luôn cuốn hút du khách bởi đây là một trong những điểm nhấn làm nên sức hấp dẫn độc đáo và riêng có ở Điện Biên, chắc chắn các bạn sẽ không phải thất vọng, chúc các bạn một chuyến đi có nhiều kỷ niệm đẹp.